Kısaca
- En sık neden, önceki ameliyatta yeterli destek bırakılmadan septumdan fazla kıkırdak alınmasıdır. Travma ve bazı otoimmün hastalıklar da yol açabilir.
- Ameliyat çöküntüyü gizlemekle yetinmez, burnun destek iskeletini yeniden kurar. İlk adım septum desteğidir.
- İleri derecede çökmüş burunlarda yeterli desteği çoğu zaman yalnız kaburga kıkırdağı sağlayabilir.
- Burun 12. ayda yaklaşık %80 iyileşir, tam iyileşme en erken 24. ayda. Kişisel takip planı muayenede belirlenir.
Halk arasında çökük burun olarak bilinen semer burun deformitesi, burun sırtındaki yapısal desteğin kaybolmasıdır. Burun kemerinde belirgin bir çukurlaşma olur; buna farklı derecelerde burnun kısalması ve burun ucunun aşağı dönmesi eşlik eder. Hafif durumlarda yalnızca burun sırtının kıkırdak bölümü etkilenirken ileri derecede çökmede sorun burun kemiklerine ve septumun iskeletine kadar uzanabilir.
Çökük Burnun Nedenleri
Semer burun deformitesine birçok durum yol açabilir.
| Neden | Ayrıntı |
|---|---|
| Önceki burun ameliyatı | En sık nedenlerden biri daha önce geçirilmiş burun ameliyatlarıdır; özellikle rinoplasti ya da septoplasti sırasında yeterli destek bırakılmadan septumdan fazla kıkırdak alındığında görülür. |
| Travma | Travma da sık görülen bir nedendir. Septumu da içine alan burun kırıkları düzgün iyileşmeyebilir ya da kıkırdakta ilerleyici doku kaybına (nekroz) yol açabilir; bu da darbeden aylar, hatta yıllar sonra burnun çökmesiyle sonuçlanabilir. |
| Otoimmün hastalık, enfeksiyon ve diğer doku kayıpları | Polianjitli granülomatoz ve relapsing polikondrit gibi bazı otoimmün hastalıklar, kronik iltihap yoluyla kıkırdak iskeleti yavaş yavaş tahrip edebilir. Ağır enfeksiyonlar, septum apsesi, geçmişte kokain kullanımı, doğuştan bozukluklar ve başarısız rekonstrüksiyon ameliyatları da karmaşık bir yeniden yapılandırma gerektiren ciddi doku kayıplarına yol açabilir. |
Neden ne olursa olsun ameliyatın amacı aynıdır: Cerrah çöküntüyü yalnızca gizlemekle kalmamalı, burnun destek iskeletini yeniden kurmalıdır.
Ameliyat Öncesi Muayene ve Değerlendirme
Doğru tanı ayrıntılı bir muayeneyle başlar. Dış muayenede burun sırtındaki çöküntü, burun ucunun öne çıkıntısı, burun uzunluğu, simetri, cilt kalitesi, iz dokusu ve yüz oranları değerlendirilir. Burun içi muayene de en az bunun kadar önemlidir: septumun bütünlüğü, geriye kalan kıkırdak miktarı, burun tıkanıklığı, konka büyümesi, iç valv çökmesi ve mukozanın durumu incelenir.
Bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri, özellikle ağır travma ya da daha önce rekonstrüksiyon ameliyatı geçirmiş bazı hastalarda yararlı olabilir. Ancak ameliyat planı her şeyden önce dikkatli bir fizik muayeneye ve eksik yapıların üç boyutlu olarak ayrıntılı biçimde değerlendirilmesine dayanır.
Cerrah, hangi yapıların yeniden oluşturulması gerektiğini belirlemeli ve yeterli septum ya da kulak kıkırdağı kalıp kalmadığına karar vermelidir. İleri derecede çökmüş burunlarda yeterli desteği sağlayabilecek tek kaynak çoğu zaman kaburga kıkırdağıdır.
Kaburga kıkırdağı hangi durumda kullanılır?
Kaburga kıkırdağı, burundaki mevcut kıkırdak desteğinin yetersiz olduğu durumlarda yeniden yapılandırma için değerlendirilebilir. Greft kaynağı muayene bulgularına göre seçilir.
Kaburga Kıkırdağının Alınması
Kaburga kıkırdağı göğüs bölgesindeki bir kesiden alınır. Kesinin yeri ve iz hakkında ameliyat öncesinde bilgi verilir.
Göğüs duvarının sağlamlığı korunarak kıkırdağın yalnızca bir bölümü alınır. Güncel cerrahi tekniklerde ağrıyı azaltmak, iyileşmeyi hızlandırmak ve izi en aza indirmek için dokulara özenle yaklaşılır.
Alınan kıkırdak ardından özenle hazırlanır. Kıkırdağın iç gerilimleri, ameliyat sonrası eğilme (warping) olasılığını azaltan özel yontma teknikleriyle dengelenir.
Kıkırdağın alındığı bölge, iyi bir iz sonucu için ve ameliyat sonrası ağrıyı azaltmak amacıyla anatomik katmanlar halinde kapatılır.
Bunu da okuyunRevizyon Rinoplastide Kaburga Kıkırdağı KullanımıKaburga kıkırdağı alınınca ne hissedilir, göğüste iz ya da şekil değişikliği olur mu?→
Burnun Destek İskeletinin Yeniden Kurulması
Günümüzde çökük burun ameliyatı, basit bir estetik dolgu işleminden çok, temelde yapısal bir rekonstrüksiyon ameliyatıdır.
İlk öncelik, doğal septumun taşıyıcı işlevini üstlenecek güçlü bir orta greft yerleştirilerek septum desteğinin yeniden sağlanmasıdır. Yeniden yapılandırılan bu septum, burun iskeletinin geri kalanının üzerine inşa edileceği temeldir.
Burun sırtı, septum ve burun ucu için hazırlanan greftlerle destek yeniden kurulmaya çalışılır; hava yolunun durumu da ameliyat planında değerlendirilir.
Çökük Burun Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
Kaburga kıkırdağıyla yapılan rinoplasti sonrası iyileşme sabır ister; çünkü bu ameliyat basit bir estetik düzeltme değil, kapsamlı bir yeniden yapılandırmadır.
Burun 12. ayda yaklaşık %80 iyileşmiştir; tam iyileşme en erken 24. ayda tamamlanır. Semer burun onarımı için kişisel takip planınız muayenede belirlenir.
Greftin durumunun, burun solunumunun ve estetik sonucun zaman içinde dikkatle izlendiği uzun vadeli takip, başarılı bir rekonstrüksiyonun vazgeçilmez parçasıdır.
Olası Riskler ve Komplikasyonlar
Tüm karmaşık rekonstrüksiyon ameliyatlarında olduğu gibi çökük burun ameliyatının da bazı riskleri vardır. Bunlar arasında enfeksiyon, kanama, uzun süren şişlik, greftte eğilme, greftin kısmen erimesi, asimetri, iz kalması, geçmeyen burun tıkanıklığı ve revizyon ameliyatı gerekebilmesi sayılabilir.
İstanbul’da değerlendirme
EE Clinic’te Op. Dr. Erdal Erkoç ile muayenede önceki ameliyatlarınızı ve nefes alma şikayetlerinizi paylaşabilirsiniz. Ameliyatlar Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi’nde yapılır.
Yazan ve gözden geçiren: Op. Dr. Erdal Erkoç, KBB uzmanı · Son gözden geçirme: