Op. Dr. Erdal Erkoç · Son güncelleme: 15 Ekim 2026
Kısaca
- Küçük deliklerin bir kısmı yıllarca sessiz kalır, çoğunda şikâyet zamanla artar. Erken tanı deliğin büyümesini önleyebilir.
- Silikon septal buton deliği tıkayıp şikâyeti hafifletir, ama geçici bir çözümdür.
- Dr. Erkoç yaklaşık bir santimetrelik, uygun deliklerde onarımı ciltte kesi yapmadan, kapalı endoskopik yöntemle ve kendi damar sapıyla beslenen mukoza flebiyle yapar.
- Sigara, vape, aşırı alkol ve uyuşturucu deliğin yeniden açılma olasılığını ciddi biçimde artırır.
Septum perforasyonu, burnun iki boşluğunu ayıran orta bölmede (septum) açılan deliktir. Burun tıkanıklığı, kabuklanma, kanama, kuruluk ve nefes alırken ıslık sesi yapabilir; bazı küçük deliklerde ise hiç şikâyet olmaz. Şikâyet yapan perforasyonda tuzlu su, nemlendirici ve silikon buton gibi ameliyatsız yöntemler şikâyeti hafifletir. Deliği kapatan tedavi ameliyattır. Op. Dr. Erdal Erkoç, uygun hastalarda deliği burnu açmadan, endoskopla ve kanlanması korunan bir mukoza flebiyle kapatır.
Bir bakışta
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Ameliyat gerekçesi | Şikâyete yol açan septum perforasyonu |
| Sık nedenler | Geçirilmiş burun ameliyatı, travma, kokain, otoimmün hastalıklar |
| Cerrahi yöntemler | Yerel flepler, greftler, bölgesel flepler, açık teknikle onarım; uygun hastada kapalı endoskopik onarım |
| İyileşme | İşe dönüş genellikle 1-2 hafta; tam iyileşme haftalar ile aylar |
| Başarı oranı | Bildirilen aralık %50-90; deliğin büyüklüğüne, tekniğe ve cerrahın deneyimine göre değişir |
| Ameliyatsız seçenekler | Tuzlu su sprey ve jelleri, burun içi nemlendiriciler, silikon septal buton |
Septum perforasyonu neden olur?
Delik çoğu zaman burun mukozasının zarar görmesinden sonra açılır. Sık nedenler:
- Daha önce geçirilmiş burun ameliyatı (özellikle septoplasti veya rinoplasti)
- Travma (burun karıştırma, kazalar)
- Enfeksiyonlar
- Kokain kullanımı
- Otoimmün hastalıklar (Wegener granülomatozu, lupus gibi)
- Uzun süreli burun spreyi veya steroid kullanımı
- Kronik iltihap
- Nadiren kanserler veya diğer sistemik hastalıklar
Hangi şikâyetleri yapar?
Bazı kişilerde hiçbir şikâyet olmaz. Şikâyet olduğunda deliğin büyüklüğüne ve yerine göre şunlar görülebilir:
- Burun tıkanıklığı
- Nefes alırken ıslık sesi
- Burun kanaması, tekrarlayan kanama
- Kabuklanma ve kuruluk
- Kötü koku
- Tekrarlayan enfeksiyonlar
- Burunda ağrı veya rahatsızlık hissi
- Büyük perforasyonlarda burnun şeklinde çökme
Küçük deliklerin bir kısmı yıllarca sessiz kalır. Çoğunda ise bozulan hava akımı ve mukozadaki kronik iltihap yüzünden şikâyetler zamanla artar. Erken tanı ve tedavi deliğin büyümesini önleyebilir.
Bunu da okuyunSemer Burun Deformitesi: Nedenleri ve OnarımıBurun sırtı desteğini kaybedince: çökük burnun nedenleri ve onarımı.→
Tanı nasıl konur?
Deliğin büyüklüğü, yeri ve nedeni muayenede belirlenir. Değerlendirmenin temeli burun endoskopisidir. Bazı hastalarda sistemik iltihabi hastalıkları ya da soruna katkıda bulunan başka nedenleri dışlamak için kan tahlili ve görüntüleme gerekir.
Ameliyat olmadan ne yapılabilir?
Ameliyat uygun değilse ya da hasta ameliyat istemiyorsa:
- Tuzlu su spreyleri veya jelleri burnu nemli tutar, kabuklanmayı azaltır.
- Burun içi nemlendiriciler, örneğin vazelin veya antibiyotikli merhemler.
- Silikon septal butonlar deliği tıkayıp hava geçişini engeller ve şikâyeti hafifletir. Geçici bir çözümdür.
Ne zaman ameliyat gerekir?
Ameliyat genellikle şu durumlarda düşünülür:
- Şikâyetler geçmiyorsa
- Delik giderek büyüyorsa
- Ameliyatsız yöntemler yetersiz kaldıysa
- Estetik kaygı varsa
Ameliyatın amacı septumun bütünlüğünü yeniden sağlamak, burun işlevini ve hastanın konforunu düzeltmektir. Hangi tekniğin seçileceği deliğin büyüklüğüne, doku kalitesine, daha önceki ameliyatlara ve burunda başka şekil bozukluğu olup olmadığına bağlıdır.
Cerrahi yöntemler nelerdir?
Güncel tekniklerde mukoza flepleri özenle kaldırılır ve delik; çevredeki dokular, bağ dokusu greftleri, kıkırdak greftleri ya da gerektiğinde biyolojik materyallerle kapatılır. Başarılı bir onarım için mukozanın kanlanması korunmalı ve septumun iskeleti dikkatle yeniden kurulmalıdır.
1. Yerel doku flepleri
Deliği kapatmak için çevredeki burun mukozası kullanılır. Küçük ve orta büyüklükteki perforasyonlarda daha başarılıdır.
2. Ara greftler
Flepler arasına destek ve iyileşme için bir greft (kıkırdak, fasya veya sentetik materyal) konur. Kıkırdak burun septumundan (yeterli kıkırdak varsa), kulaktan (konka) ya da kaburgadan alınabilir.
3. Bölgesel flepler
Daha büyük perforasyonlarda çevre bölgelerden, örneğin yanak içinden, doku alınıp tünel yoluyla deliğin olduğu yere taşınabilir.
4. Dışarıdan (açık) yaklaşım
Burun içinden yeterli görüş sağlanamıyorsa açık teknik rinoplasti yaklaşımı gerekebilir.
Endoskopik onarım nasıl yapılır?
Op. Dr. Erdal Erkoç, yaklaşık bir santimetre büyüklüğündeki, dikkatle seçilmiş perforasyonlarda deliği anterior etmoidal arter tabanlı burun mukoza flebiyle kapatır. Ameliyat ciltte kesi yapmadan ve burnu açmadan, tamamen kapalı endoskopik yöntemle yapılır.
Adımlar:
- Deliğin kenarları ve çevredeki mukoza endoskopla değerlendirilir.
- İz dokusu, sağlıklı ve iyi kanlanan mukoza korunarak serbestleştirilir; dokular yeniden hareket kazanır.
- Flep, damar sapı korunarak kaldırılır ve deliği aşırı gerilim olmadan örtecek şekilde döndürülür.
- Deliğin özelliklerine göre, sağlamlığı artırmak için gerekirse ek destek greftleri kullanılır.
Her aşama yüksek çözünürlüklü endoskopik görüntü altında yapılır. Böylece çevredeki sağlıklı yapılar korunur, komşu burun yapılarına gereksiz travma en aza iner. Dışarıdan kesi olmadığı için ek cerrahi travma da azalır.
Bu flep neden tercih ediliyor?
Onarımın başarısı, iyileşme boyunca dokuya kan gitmesine bağlıdır. Serbest greftler sonradan gelişecek damarlanmayı bekler. Kendi damar sapıyla taşınan mukoza flebi ise yerine konduğu andan itibaren beslenmeye devam eder. Bu, doku kaybını (nekroz) ve ameliyat sonrası kabuklanmayı azaltır, mukozanın kaynaşmasını kolaylaştırır ve deliğin kalıcı olarak kapanma olasılığını artırır. Onarım bölgesindeki gerilim de azalır.
Kimler için uygun?
Hasta seçimi başarıyı belirleyen en önemli etkenlerden biridir. Yaklaşık bir santimetrelik perforasyonu olan uygun hastalarda bu yöntemle, titiz bir teknikle, çok yüksek kapanma oranlarına ulaşılabilir. Küçük deliklerde tam iyileşme olasılığı genellikle büyük deliklere göre belirgin biçimde yüksektir. Daha önceki ameliyatlar, doku kalitesi ve kişiye özgü anatomi sonucu her zaman etkiler. Yöntemin size uygun olup olmadığına ameliyat öncesi ayrıntılı muayeneyle karar verilir.
Bu ameliyat neden zor?
Septum perforasyonunun kapatılması, burun cerrahisinin teknik açıdan en zor ameliyatlarından biri kabul edilir. Cerrah dar bir alanda, hassas damar beslenmesini koruyarak iki ayrı mukoza yüzeyini yeniden oluşturur. Eski ameliyatlardan kalan iz dokusu dokuların hareketini kısıtlar ve onarımda kullanılabilecek mukozanın kalitesini düşürür. Onarım bölgesindeki aşırı gerilim, yetersiz kanlanma, süren iltihap ya da ameliyat sonrası travma yaranın açılmasına ve deliğin yeniden oluşmasına yol açabilir.
Bu yüzden ameliyat, ileri endoskopik burun cerrahisinde ve karmaşık septum rekonstrüksiyonunda deneyimli cerrahlarca yapılmalıdır. Burun içindeki damar anatomisini, flep tasarımını, yara iyileşmesini ve revizyon ameliyatlarını bilmek gerekir. Op. Dr. Erdal Erkoç, fonksiyonel burun cerrahisi ve septum rekonstrüksiyonu deneyimiyle hem burun işlevini hem yapısal sağlamlığı hedefleyen kişiye özel bir plan yapar.
Riskler nelerdir?
- Deliğin tam kapanmaması
- Deliğin yeniden açılması (nüks)
- Enfeksiyon veya greftin tutmaması
- Burun tıkanıklığı
- Uzun süren kabuklanma veya kanama
- Burnun görünümünde değişiklik (nadir)
Teknik olarak çok iyi yapılmış bir ameliyat bile deliğin yeniden açılma olasılığını sıfırlayamaz; iyileşme birçok biyolojik ve hastaya bağlı etkene dayanır. Yetersiz kanlanma, aşırı kabuklanma, enfeksiyon, burnun tekrar tekrar travma alması, yetersiz nemlendirme ve bozulan yara iyileşmesi başarısızlığa katkıda bulunabilir. Daha önce geçirilmiş burun ameliyatı, kronik iltihap, otoimmün hastalık ve düşük doku kalitesi onarımı zorlaştırır. Bildirilen başarı oranı deliğin büyüklüğüne, tekniğe ve cerrahın deneyimine göre %50-90 arasındadır.
Sigara, alkol ve madde kullanımı neden önemli?
İyileşme, ameliyattan sonra küçük damarlardaki kan dolaşımına bağlıdır. Sigara damarları daraltır, dokuya giden oksijeni azaltır, mukozanın yenilenmesini geciktirir ve kolajen yapımını bozar. Vape ve elektronik sigara güvenli bir alternatif değildir: nikotin ve solunan diğer kimyasallar da dolaşımı bozar ve yenilenen mukozaya zarar verir. Aşırı alkol ve uyuşturucu madde iltihabı artırır, bağışıklığı zayıflatır ve hastanın bakıma uyumunu azaltır. Ameliyattan sonra bunlara devam etmek onarımın başarısız olma ve deliğin yeniden açılma olasılığını ciddi biçimde artırır. Bu maddelerden tamamen uzak durmak iyileşmenin temel koşuludur.
İyileşme nasıl geçer?
- Günübirlik ya da kısa süreli hastane yatışı
- Destek için septal splint (silikon atel) veya tampon konabilir
- İşe dönüş genellikle 1-2 hafta
- Tam iyileşme, deliğin büyüklüğüne ve kullanılan greft türüne göre haftalar ile aylar sürebilir
- Düzenli kontroller şarttır
Ameliyat sonrası bakım, ameliyatın kendisi kadar sonucu belirler. Kabuklanmayı azaltmak ve mukozanın yenilenmesine yardım etmek için tuzlu su ile burun yıkama ve nemlendirici tedaviler cerrahın önerdiği şekilde düzenli sürdürülür. İyileşme boyunca burna darbe gelmesinden, sert sümkürmekten, ağır fiziksel zorlanmadan ve iyileşen septuma dokunmaktan kaçınılır. Planlı endoskopik kontroller kabuklanma, lokal iltihap ya da iyileşmedeki aksaklıkları büyümeden yakalar. Hastaların çoğunda şikâyetler iyileşme boyunca giderek azalır; önerilere uyulduğunda deliğin kalıcı kapanma ve burun işlevinin geri gelme olasılığı belirgin biçimde artar.
Yazan ve gözden geçiren: Op. Dr. Erdal Erkoç, KBB uzmanı · Son gözden geçirme:
